Ανθεκτική υπέρταση 2025: τι αλλάζει και τι κάνουμε

Τι είναι «ανθεκτική υπέρταση» και πόσο συχνή είναι

Η ανθεκτική υπέρταση είναι όταν η αρτηριακή πίεση παραμένει ≥130/80 mmHg παρά τη σωστή λήψη τριών φαρμάκων (συνήθως ACEi/ARB + CCB + θειαζιδικό/όμοιο) ή όταν χρειάζονται τουλάχιστον 4 φάρμακα για να ρυθμιστεί. Με τη γήρανση του πληθυσμού και τους σύγχρονους τρόπους ζωής, όλο και περισσότεροι ασθενείς φτάνουν σε αυτήν την κατηγορία. Στους μεσήλικες, ο δια βίου κίνδυνος ανάπτυξης υπέρτασης αγγίζει το 80–90%.

Τι αλλάζει στις νέες κατευθυντήριες 2025

Καθολικός στόχος <130/80 mmHg

Στόχος για τους περισσότερους ενήλικες: <130/80 mmHg. Σε υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο, συστήνεται να πλησιάζουμε την συστολική πίεση στο 120 mmHg, όταν είναι ανεκτό και ασφαλές.

Ποιοι ξεκινούν φάρμακα άμεσα, ποιοι δοκιμάζουν αλλαγές ζωής

• Στάδιο 1 (130–139/80–89 mmHg) με χαμηλό 10ετή κίνδυνο (<7,5%): οργανωμένες αλλαγές τρόπου ζωής για 3–6 μήνες και επαναξιολόγηση.

• Στάδιο 2 (≥140/90) ή στάδιο 1 με σακχαρώδη διαβήτη, ΑΕΕ, ΧΝΝ ή κίνδυνο ≥7,5%: άμεση φαρμακευτική έναρξη.

PREVENT: εκτίμηση 10ετούς κινδύνου

Η νέα εξίσωση PREVENT βοηθά να εκτιμήσουμε ποιον ωφελεί περισσότερο η εντατικοποίηση θεραπείας. Έτσι στοχεύουμε όχι μόνο τον αριθμό της πίεσης, αλλά και τη μείωση των συμβαμάτων.

Όταν τα τρία φάρμακα δεν φτάνουν: MRA ως 4η γραμμή

Αν μετά τον «κορμό» (ACEi/ARB + CCB + θειαζιδικό/όμοιο) η πίεση μένει υψηλή, προσθέτουμε MRA (σπιρονολακτόνη ή επλερενόνη), εφόσον το κάλιο και το eGFR το επιτρέπουν.

Έλεγχος για πρωτοπαθή αλδοστερονισμό (PA)

Πλέον συστήνεται έλεγχος για PA ακόμη και χωρίς υποκαλιαιμία, γιατί είναι συχνή και θεραπεύσιμη αιτία ανθεκτικής υπέρτασης. Σημαντικό: μην διακόπτετε τα αντιυπερτασικά πριν τον αρχικό έλεγχο εκτός από τα MRA, που επηρεάζουν άμεσα τον άξονα.

Γιατί «μένει ψηλά» η πίεση: τα συνήθη εμπόδια

Συμμόρφωση, αλάτι/αλκοόλ, φάρμακα που ανεβάζουν ΑΠ

Μη σταθερή λήψη των αντιυπερτασικών, υψηλό νάτριο, αλκοόλ, αλλά και «αθώα» σκευάσματα (π.χ. συμφορητικά ρινικά με ψευδοεφεδρίνη, ΜΣΑΦ) κρατούν την ΑΠ ψηλά.

Δευτεροπαθείς αιτίες

Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός, αποφρακτική υπνική άπνοια, νεφρική νόσος, νεφραγγειακή υπέρταση κ.ά. πρέπει να αποκλειστούν/θεραπευτούν.

Θεραπευτική αδράνεια & ομαδική φροντίδα

Συχνά δεν αυξάνουμε τις δόσεις των αντιυπερτασικών εγκαίρως ή δεν αλλάζουμε φάρμακο. Η ομαδική φροντίδα (ιατρός–νοσηλευτής–διαιτολόγος–φαρμακοποιός) και οι μετρήσεις στο σπίτι/24ωρη καταγραφή  βοηθούν να «σπάσει» η αδράνεια.

Νέα και παλιά όπλα: φάρμακα με ρόλο στην ανθεκτική υπέρταση

Βασικός «κορμός»

• ACEi/ARB (π.χ. λισινοπρίλη/λοσαρτάνη)

• CCB (π.χ. αμλοδιπίνη)

• Θειαζιδικό/θειαζιδόμορφο (π.χ. χλωρθαλιδόνη, ινδαπαμίδη)

Aprocitentan: ένα καινούργιο εργαλείο

Ο aprocitentan (διπλός ανταγωνιστής υποδοχέων ενδοθηλίνης Α/Β) έλαβε έγκριση στις ΗΠΑ (2024) για συνδυασμό σε ανθεκτική υπέρταση. Μπορεί να βρει θέση σε ασθενείς με ΧΝΝ ή μη ανεκτικότητα σε άλλα σχήματα.

Αναστολείς σύνθεσης αλδοστερόνης: lorundrostat & baxdrostat

Οι ASi μειώνουν την παραγωγή αλδοστερόνης στη ρίζα.

• Lorundrostat: μείωσε την 24ωρη ΑΠ σε ανθεκτική υπέρταση και έδειξε θετικά σήματα και σε ΧΝΝ.

• Baxdrostat: σε φάση 3 μελέτες έδειξε ουσιαστικές μειώσεις της 24ωρης συστολικής (~−14 mmHg placebo-adjusted) σε 12 εβδομάδες και υψηλά ποσοστά ελέγχου 24ωρης ΑΠ <130 mmHg, με χαμηλά αλλά υπαρκτά επεισόδια υπερκαλιαιμίας.
  Σημείωση: Δεν έχουν ακόμη ευρεία έγκριση για υπέρταση (εκτός κλινικών πρωτοκόλλων), αλλά έρχονται δυνατά.

Zilebesiran (siRNA αγγειοτασινογόνου)

Ενέσιμο, μακράς δράσης (RNAi) κατά του αγγειοτασινογόνου. Τα έως τώρα δεδομένα είναι μικτά στην υπέρταση· συνεχίζονται τα προγράμματα μελέτης, ιδίως σε ασθενείς με ανεπαρκή ρύθμιση υπό πολλά φάρμακα.

Συσκευές: νεφρική απονεύρωση (RDN) στην πράξη

Ποιοι υποψήφιοι, ποια οφέλη

Η RDN (υπερηχητική ή ραδιοσυχνότητες) είναι ελάχιστα επεμβατική επιλογή για ασθενείς με ανεπαρκή ρύθμιση παρά την βελτιστοποιημένη φαρμακευτική αγωγή και την αντιμετώπιση των δευτεροπαθών αιτιών.
Αναμένεται μέτρια μείωση της ΑΠ· οι περισσότεροι ασθενείς παραμένουν με κάποια φαρμακευτική αγωγή. Η επιλογή γίνεται με shared decision-making.

Πρακτικό πλάνο 10 βημάτων για την κλινική πράξη

1. Επιβεβαίωση διάγνωσης με σωστή τεχνική/πολλαπλές μετρήσεις, ABPM όπου χρειάζεται.

2. Ανασκόπηση συμμόρφωσης, αλατιού, αλκοόλ, φαρμάκων που ανεβάζουν ΑΠ.

3. Έλεγχος για δευτεροπαθείς αιτίες, ιδίως πρωτοπαθής αλδοστερονισμός (διακοπή MRA πριν τον πρώτο έλεγχο).

4. Βεβαιώσου ότι ο «κορμός» είναι στην κατάλληλη δόση (συχνά χρειάζεται τιτλοποίηση).

5. Πρόσθεσε MRA (σπιρονολακτόνη/επλερενόνη) ως 4η γραμμή αν δεν ελέγχεται.

6. Αν υπερκαλιαιμία: διόρθωση παραγόντων, SGLT2i σε κατάλληλους, ρητίνες καλίου όπου ενδείκνυνται.

7. Σκέψου aprocitentan (όπου διαθέσιμο) ή συμμετοχή σε μελέτες ASi/siRNA.

8. Για επίμονη ανθεκτική υπέρταση, αξιολόγηση για RDN σε εξειδικευμένο κέντρο.

9. Ομαδική φροντίδα και συχνά follow-ups (θεραπευτική αδράνεια = εχθρός).

10. Στοχοθεσία <130/80, με εξατομίκευση για ευάλωτους (εύθραυστοι, έγκυες κ.λπ.).

Πίνακας συνοψής: νεότερες θεραπείες

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

1) Τι σημαίνει «ανθεκτική υπέρταση» πρακτικά;
Ότι παρά τρία καλά επιλεγμένα και σωστά δοσολογημένα φάρμακα η πίεση μένει ≥130/80 ή ότι χρειάζονται ≥4 φάρμακα για να ελεγχθεί.

2) Γιατί προτείνονται τα MRA ως 4η γραμμή;
Επειδή η αλδοστερόνη είναι κεντρικός «οδηγός» της ανθεκτικής υπέρτασης. Τα MRA μπλοκάρουν αυτόν τον άξονα και συχνά «ξεκλειδώνουν» τον έλεγχο της ΑΠ.

3) Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε MRA και ASi;
Τα MRA μπλοκάρουν τον υποδοχέα της αλδοστερόνης· οι ASi μειώνουν την παραγωγή της. Και τα δύο στοχεύουν τον ίδιο άξονα από διαφορετική πλευρά.

4) Να κάνω εξέταση για πρωτοπαθή αλδοστερονισμό;
Ναι, αν υπάρχει ανθεκτική υπέρταση ή υποψία (παρ’ ότι  μπορεί να μην υπάρχει υποκαλιαιμία). Μιλήστε με τον ιατρό για κατάλληλο έλεγχο.

5) Τι να περιμένω από τη νεφρική απονεύρωση;
Συνήθως μέτρια πτώση της ΑΠ. Οι περισσότεροι συνεχίζουν φάρμακα, αλλά με λιγότερα/χαμηλότερες δόσεις. Η επιλογή γίνεται εξατομικευμένα.

6) Τα νέα φάρμακα είναι ασφαλή;
Ως τώρα, τα δεδομένα δείχνουν καλή ανεκτικότητα με παρακολούθηση (ιδίως καλίου). Θα μάθουμε περισσότερα με τις μελέτες φάσης 3/4.

7) Πόσο χαμηλά να στοχεύω;
Γενικός στόχος <130/80. Σε υψηλό κίνδυνο, προσπαθούμε χαμηλότερα (π.χ. 120 συστολική) εάν είναι ανεκτό και ασφαλές.

Συμπέρασμα—Τι κρατάμε για το 2025

Η ανθεκτική υπέρταση παραμένει δύσκολη, όμως ο συνδυασμός συστηματικού ελέγχου, σπασίματος της θεραπευτικής αδράνειας, MRA ως 4ης γραμμής, ελέγχου για αλδοστερονισμό, και η έλευση aprocitentan, ASi, και RDN μας δίνει πραγματικές λύσεις. Το ζητούμενο είναι εξατομίκευση, συνεργασία και συνεχής παρακολούθηση.

Το άρθρο επιμελήθηκε ο Παθολόγος Ηρακλής Αβραμόπουλος
Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Υγεία
Ιατρείο: Νεαπόλεως 9 Μαρούσι 15123
Τηλ: 6944881577, 210 6867060

Βιβλιογραφία

• Jones, D. W., et al. (2025). 2025 AHA/ACC/Multisociety Guideline for High Blood Pressure. Circulation.

• Flack, J. M., et al. (2025). Aprocitentan in resistant hypertension. N Engl J Med.

• Williams, B., et al. (2025). Baxdrostat in resistant hypertension (BaxHTN/Bax24). ESC/AHA Presentations.

• Mineralys Therapeutics. (2025). Lorundrostat phase 2 results (ADVANCE-HTN, EXPLORE-CKD).

• Banegas, J. R., et al. (2018). Ambulatory vs office BP and mortality. N Engl J Med.

• PATHWAY-2 Collaborative Group. (2015). Spironolactone in resistant hypertension. The Lancet.

• AHA Newsroom. (2025). New high blood pressure guideline emphasizes prevention & early treatment.