Αϋπνία και υπνική άπνοια: Συνδυασμός που αυξάνει τον κίνδυνο για αρρύθμιστη υπέρταση

Περίληψη

Η συνύπαρξη αϋπνίας και υπνικής άπνοιας ύπνου (COMISA) αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο αρρύθμιστης αρτηριακής υπέρτασης, σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου του Γκέτεμποργκ, που δημοσιεύτηκε στο Annals of the American Thoracic Society (Ιανουάριος 2026).

Η ερευνήτρια Mio Kobayashi Frisk, M.D., και οι συνεργάτες της ανέλυσαν δεδομένα από 3.832 ενήλικες ηλικίας 50–64 ετών, συμμετέχοντες στη Σουηδική μελέτη CArdioPulmonary BioImage Study (Gothenburg cohort).

Τι έδειξε η μελέτη

📊 Κατανομή δείγματος:

Κριτήρια Ορισμού

• COMISA: Apnea-Hypopnea Index (AHI) >10 επεισόδια/ώρα και Insomnia Severity Index (ISI) ≥15.

• Μη Ελεγχόμενη Υπέρταση: Συστολική ≥140 mmHg ή Διαστολική ≥90 mmHg.

Κύρια Ευρήματα

🔹 Συχνότητα μη ελεγχόμενης υπέρτασης

Τα ποσοστά υπέρτασης αυξάνονται με δοσοεξαρτώμενο τρόπο: από την ομάδα ελέγχου έως την ομάδα COMISA.

📈 Μετά από στατιστική προσαρμογή (για BMI, lifestyle, συννοσηρότητες, κλίμακα υπνηλίας Epworth και T90):

• Οι ασθενείς με COMISA είχαν 1.88 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο για αρρύθμιστη υπέρταση (OR = 1.88; 95% CI: 1.23–2.89; P = .004).

• Οι ασθενείς με μόνο OSA είχαν επίσης αυξημένο κίνδυνο (OR = 1.31; 95% CI: 1.05–1.64; P = .02).

Φυσιολογική Ερμηνεία: Πώς συνδέονται ύπνος και πίεση;

Η υπνική άπνοια οδηγεί σε επαναλαμβανόμενη αποκορεσμό οξυγόνου (T90), ενώ η αϋπνία προκαλεί νευροορμονική ενεργοποίηση (αύξηση κορτιζόλης, αδρεναλίνης και νοραδρεναλίνης).

Ο συνδυασμός τους:

• Αυξάνει συστηματική φλεγμονή,

• Ενισχύει τον τόνο του συμπαθητικού νευρικού συστήματος,

• Επιβαρύνει την αρτηριακή ρύθμιση, οδηγώντας σε ανθεκτική υπέρταση.

Πρόσθετη Ανάλυση (T90 ως Μεσολαβητής)

Η διάρκεια με κορεσμό οξυγόνου ≤90% (T90) βρέθηκε να είναι σημαντικός μεσολαβητικός παράγοντας στην εμφάνιση μη ελεγχόμενης υπέρτασης.
📍 COMISA: T90 = 5.2%
📍 Μόνο OSA: T90 = 3.3%
(P = .01)

Αυτό σημαίνει ότι η υποξαιμία κατά τη διάρκεια του ύπνου εξηγεί ένα μέρος του αυξημένου κινδύνου.

Κλινική Οπτική

Η συνύπαρξη αϋπνίας και υπνικής άπνοιας αποτελεί ισχυρό παράγοντα κινδύνου για μη ελεγχόμενη υπέρταση. Οι γιατροί πρέπει να εκπαιδεύουν τους ασθενείς ότι η αντιμετώπιση του ύπνου είναι καθοριστική για την καρδιαγγειακή υγεία.

Η θεραπεία δεν περιορίζεται μόνο σε μηχανικές παρεμβάσεις (όπως CPAP ή συσκευές προώθησης κάτω γνάθου), αλλά και σε γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία για αϋπνία (CBT-I) και βελτίωση της υγιεινής του ύπνου.

Κλινικές Συστάσεις

💤 1. Ολιστική αξιολόγηση του ύπνου

Κάθε ασθενής με OSA πρέπει να ελέγχεται για συμπτώματα αϋπνίας (δυσκολία έναρξης/διατήρησης ύπνου).

🩺 2. Αντιμετώπιση COMISA με συνδυαστική προσέγγιση

• CPAP ή BiPAP για OSA

• CBT-I και εκπαίδευση ύπνου για αϋπνία

• Παρακολούθηση αρτηριακής πίεσης σε κάθε επίσκεψη

📱 3. Εκπαίδευση ασθενών

Προτείνεται:

• 7+ ώρες ύπνου/νύχτα

• Αποφυγή καφεΐνης & οθονών προ ύπνου

• Σταθερό ωράριο ύπνου

Δημόσια Υγεία & Επιδημιολογία

• Περίπου 35% των ενηλίκων έχουν περιστασιακά συμπτώματα αϋπνίας, ενώ 10% πάσχουν από χρόνια αϋπνία.

• Η υπνική άπνοια (OSA) παραμένει υποδιαγνωσμένη – πολλοί ασθενείς έχουν φυσιολογικό BMI αλλά εξακολουθούν να πάσχουν.

• Το οικονομικό κόστος της αϋπνίας υπολογίζεται σε 5,1 δισ. $ ετησίως σε άμεσες δαπάνες και πάνω από 100 δισ. $ σε έμμεσες απώλειες (παραγωγικότητα, ατυχήματα, απουσίες εργασίας).

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1️⃣ Τι είναι το COMISA;
Είναι η συνύπαρξη αϋπνίας και υπνικής άπνοιας, δύο συχνών διαταραχών που επιδεινώνουν η μία την άλλη.

2️⃣ Πώς προκαλείται υπέρταση;
Μέσω πτώσης του οξυγόνου, αύξησης στρες και νευρικής διέγερσης κατά τη διάρκεια του ύπνου.

3️⃣ Μπορεί να θεραπευτεί;
Ναι — με CPAP, CBT-I, καλή υγιεινή ύπνου και ρύθμιση βάρους.

4️⃣ Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;
Μεσήλικες άνδρες και γυναίκες με υπνηλία, ροχαλητό ή αϋπνία και υπέρταση που δεν ρυθμίζεται.

5️⃣ Πόσο σημαντικός είναι ο ύπνος για την πίεση;
Καθοριστικός — η στέρηση ύπνου αυξάνει την πίεση και μειώνει την αποτελεσματικότητα των αντιυπερτασικών.

Συμπέρασμα

• Η συνύπαρξη αϋπνίας και υπνικής άπνοιας (COMISA) αυξάνει τον κίνδυνο αρρύθμιστης υπέρτασης κατά 88%.

• Η αντιμετώπιση πρέπει να είναι πολυπαραγοντική, συνδυάζοντας τεχνολογική και ψυχοθεραπευτική παρέμβαση.

• Η υγιεινή του ύπνου και η εκπαίδευση ασθενών είναι εξίσου σημαντικές με τη φαρμακευτική θεραπεία.

Το άθρο επιμελήθηκε ο Παθολόγος Ηρακλής Αβραμόπουλος
Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Υγεία
Ιατρείο: Νεαπόλεως 9 Μαρούσι 15123
Τηλ: 6944881577, 210 6867060

Βιβλιογραφία

1️⃣ Frisk MK, et al. Ann Am Thorac Soc. 2025; DOI: 10.1513/AnnalsATS.202501-080OC
2️⃣ Wickwire EM, et al. Sleep Med Rev. 2016; DOI: 10.1016/j.smrv.2015.11.004
3️⃣ Dieleman JL, et al. JAMA. 2016; DOI: 10.1001/jama.2016.16885