Μεμονωμένη διαστολική υπέρταση: πρέπει να μειώνουμε την πίεση; Τα νεότερα δεδομένα (EHJ 2025)

Το συμπέρασμα σε 60’’

• Σε μεμονωμένη διαστολική υπέρταση (ΣΑΠ <130 mmHg & ΔΑΠ ≥80 mmHg), η μείωση της ΣΑΠ συσχετίστηκε με παρόμοια μείωση του κινδύνου μειζόνων καρδιαγγειακών συμβαμάτων (MACE), όπως ακριβώς και στους ασθενείς χωρίς μεμονωμένη διαστολική υπέρταση.

• Κάθε -5 mmHg στη ΣΑΠ ≈ -10% MACE, σταθερά σε όλο το φάσμα της διαστολικής πίεσης (ακόμη και με ΔΑΠ <60 mmHg).

• Μήνυμα: μην αποκλείετε θεραπεία μόνο και μόνο επειδή πρόκειται για μεμονωμένη διαστολική υπέρταση∙ εξατομίκευση με βάση τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο, την ανεκτικότητα και την ασφάλεια.

Τι είναι η μεμονωμένη διαστολική υπέρταση (ορισμός & επιδημιολογία)

Η μεμονωμένη διαστολική υπέρταση περιγράφει άτομα με συστολική ΑΠ (ΣΑΠ) <130 mmHg και διαστολική ΑΠ (ΔΑΠ) ≥80 mmHg. Ιστορικά, υπήρχε σκεπτικισμός: πόσο επικίνδυνη είναι όταν η ΣΑΠ είναι χαμηλή; Χρειάζεται φάρμακα ή αρκούν αλλαγές τρόπου ζωής; Τα νέα δεδομένα απαντούν πιο καθαρά.

Γιατί μας απασχολεί διαχρονικά

• Η ΔΑΠ αντικατοπτρίζει τη διαστολική φόρτιση των αγγείων/στεφανιαίων.

• Κλασικά, φοβόμασταν την «πολύ χαμηλή ΔΑΠ» σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο λόγω θεωρητικής μείωσης της στεφανιαίας διάχυσης.

• Οι κατευθυντήριες έμειναν αμφίσημες για την απομονωμένη διαστολική υπέρταση. Η νέα μετανάλυση βοηθά στην πρακτική λήψη απόφασης.

Σχεδιασμός της νέας μετανάλυσης (EHJ 2025)

• 51 τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες (RCTs), 358.325 συμμετέχοντες.

• 4,4% είχαν μεμονωμένη διαστολική υπέρταση (15.845 άτομα).

• Συγκρίθηκαν σχήματα εντατικότερης vs λιγότερο εντατικής αντιμετώπισης ή φαρμάκου vs placebo/συνήθης φροντίδα.

• Ορισμοί IDH: κυρίως ΣΑΠ <130 & ΔΑΠ ≥80· ευαισθησία και με ΣΑΠ <140 & ΔΑΠ ≥90.

• Πρωτεύον καταληκτικό: πρώτο μεγάλο καρδιαγγειακό συμβάν (θανατηφόρο/μη θανατηφόρο ΑΕΕ, ισχαιμική καρδιοπάθεια, καρδιακή ανεπάρκεια με θάνατο/νοσηλεία).

Βασικά ευρήματα: τι αλλάζει στην πράξη

Κάθε -5 mmHg ΣΑΠ ≈ -10% MACE σε όλους

Το όφελος από τη μείωση της ΣΑΠ ήταν ίδιο σε μεμονωμένη διαστολική υπέρταση και σε «συμβατική» υπέρταση (P for interaction = 1.00). Αυτό σημαίνει ότι η μεμονωμένη διαστολική υπέρταση δεν αποτελεί εξαίρεση από την ωφέλεια της μείωσης ΑΠ.

ΣΑΠ <130 mmHg: όφελος ανεξάρτητα από τη ΔΑΠ

Σε όσους είχαν ΣΑΠ <130, η μείωση κατά 5 mmHg συσχετίστηκε με παρόμοια μείωση κινδύνου σε όλα τα επίπεδα ΔΑΠ, ακόμη και <60 mmHg (P for interaction = 0.26). Το κλασικό «φοβάμαι να χαμηλώσω τη ΣΑΠ λόγω χαμηλής ΔΑΠ» δεν υποστηρίχθηκε από τα δεδομένα σε επίπεδο σκληρών καταληκτικών.

Σταθερότητα ευρημάτων σε υπο-ομάδες

Το αποτέλεσμα δεν άλλαξε με βάση ηλικία, υπάρχουσα καρδιαγγειακή νόσο, προϋπάρχουσα θεραπεία ή μέθοδο μέτρησης ΑΠ.

Κλινικές επιπτώσεις: πρακτικές κατευθύνσεις

Πότε ξεκινάμε/εντατικοποιούμε σε μεμονωμένη διαστολική υπέρταση

• Μην απορρίπτετε τη φαρμακευτική θεραπεία μόνο επειδή η ΣΑΠ είναι <130 και η κατάσταση λέγεται «μεμονωμένη διαστολική υπέρταση».

• Εκτιμήστε συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο (π.χ. PREVENT), συννοσηρότητες (διαβήτης, ΧΝΝ, ΣΝ), συμπτώματα και ανεκτικότητα.

• Αν ο κίνδυνος είναι μέτριος/υψηλός ή υπάρχουν στόχοι που δεν πιάνονται με αλλαγές ζωής, η φαρμακοθεραπεία είναι λογική.

Στόχοι & παρακολούθηση (γιατρών & κοινού)

• Γενικά στοχεύουμε <130/80 mmHg. Σε υψηλό κίνδυνο, στοχεύουμε χαμηλότερα (εφόσον ανεκτό).

• Παρακολούθηση: σπίτι ΑΠ ή/και ABPM, έλεγχος ορθοστατικής υπότασης σε ηλικιωμένους/πολυφαρμακία, εκτίμηση νεφρικής λειτουργίας & ηλεκτρολυτών όταν προσθέτουμε φάρμακα (π.χ. MRA, διουρητικά).

Ρόλος του τρόπου ζωής

• Αλάτι: στόχος ~≤5–6 g/ημέρα (διάβασμα ετικετών, «κρυφό νάτριο»).

• Βάρος: απώλεια 5–10% → μείωση mmHg.

• Άσκηση: 150΄/εβδομάδα αερόβια + ενδυνάμωση 2 μέρες.

• Ύπνος: έλεγχος για άπνοια όταν υπάρχουν ενδείξεις.

• Αλκοόλ: μετρημένη κατανάλωση ή αποφυγή.

Συχνά λάθη & λύσεις

• Κακή τεχνική μέτρησης (χέρι χωρίς στήριξη, λάθος μανσέτα, μέτρηση μετά καφέ) → ψευδώς υψηλές τιμές.

• White-coat/masked υπέρταση: ζητήστε ABPM ή αξιόπιστο home BP πριν αλλάξετε θεραπεία.

• Θεραπευτική αδράνεια: αν δεν πιάνετε στόχο, τιτλοποιήστε ή αλλάξτε εγκαίρως.

Όρια της μελέτης & τι μένει να αποδειχθεί

• Ανεπιθύμητες ενέργειες: δεν υπήρχαν λεπτομερή δεδομένα, άρα η ασφάλεια πρέπει να ζυγίζεται κλινικά (ειδικά σε ευάλωτους).

• Ορισμένες υπο-ομάδες IDH είχαν περιορισμένη ισχύ.

• Χρειάζονται τυχαιοποιημένες μελέτες με συγκεκριμένους στόχους σε απομονωμένη διαστολική υπέρταση για οριστικά συμπεράσματα.

FAQs – Συχνές ερωτήσεις

1) Η μεμονωμένη διαστολική υπέρταση είναι «λιγότερο επικίνδυνη»;
Όχι αρκετά για να μην αντιμετωπιστεί: η μείωση της ΣΑΠ κατά 5 mmHg σχετίστηκε με ~10% λιγότερα MACE, όπως και στη «συμβατική» υπέρταση.

2) Αν η ΔΑΠ μου είναι χαμηλή (<60), κινδυνεύω αν ρίξω κι άλλο τη ΣΑΠ;
Στη μετανάλυση, το όφελος παρέμενε σε όλα τα επίπεδα ΔΑΠ, ακόμη και <60. Παρ’ όλα αυτά, η απόφαση πρέπει να είναι εξατομικευμένη, με προσοχή σε συμπτώματα και στεφανιαία νόσο.

3) Ποιος είναι ο ρεαλιστικός στόχος;
Συνήθως <130/80 mmHg. Σε υψηλό κίνδυνο και καλή ανεκτικότητα, χαμηλότερα.

4) Αρκούν οι αλλαγές ζωής;
Σε χαμηλό κίνδυνο, ξεκινάμε δομημένες αλλαγές (3–6 μήνες) και επαναξιολόγηση. Αν δεν φτάνει, συζητούμε φαρμακοθεραπεία.

5) Ποιες μετρήσεις να φέρω στον γιατρό;
2 μετρήσεις πρωί–βράδυ για 7 ημέρες, με σωστή τεχνική, συν ABPM όπου ενδείκνυται.

6) Υπάρχουν φάρμακα που επηρεάζουν τη ΔΑΠ περισσότερο;
Η επιλογή φαρμάκων είναι ολιστική (προφίλ ασθενούς, συννοσηρότητες, ανεπιθύμητες). Στόχος είναι το συνολικό ρίσκο, όχι η «απομόνωση» της ΔΑΠ.

7) Τι φοβάμαι περισσότερο;
Ορθοστατική υπόταση, νεφρική/ηλεκτρολυτικές διαταραχές σε ευάλωτους∙ λύση: σταδιακή τιτλοποίηση & παρακολούθηση.

Συμπέρασμα

Η νέα μετανάλυση ενισχύει την άποψη ότι η μεμονωμένη διαστολική υπέρταση ωφελείται από τη μείωση της ΣΑΠ, όπως και οι υπόλοιποι υπερτασικοί.
Κλειδιά: αξιόπιστες μετρήσεις, εξατομίκευση με βάση τον συνολικό κίνδυνο, προσεκτική τιτλοποίηση και συνεχής παρακολούθηση.

Το άρθρο επιμελήθηκε ο Παθολόγος Ηρακλής Αβραμόπουλος
Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Υγεία
Ιατρείο: Νεαπόλεως 9 Μαρούσι 15123
Τηλ: 6944881577, 210 6867060

Βιβλιογραφία

• Bidel, Z., et al. (2025). Blood pressure lowering in isolated diastolic hypertension: An individual participant data meta-analysis of randomized trials. European Heart Journal.

• Whelton, P. K., Carey, R. M., et al. (2018/2025 updates). ACC/AHA Guideline for the management of high blood pressure in adults. Hypertension/Circulation.

• Williams, B., Mancia, G., et al. (2018/2024). ESC/ESH Guidelines for the management of arterial hypertension. European Heart Journal.

Χρήσιμος πόρος για το κοινό: American Heart Association – High Blood Pressure
Χρήσιμος πόρος για κλινικούς: ESC/ESH Hypertension Guidelines